TÜREV ÜRÜNLER TÜRLERİ STRATEJİLERİ

TÜREV ÜRÜNLER


Türev ürünler; spot piyasalardaki ürünlere (faiz, hisse senedi, hisse endeksi, döviz kuru, emtia, vs.) dayanarak üretilmiş finansal ürünler olarak tanımlanabilir. Türev ürünlerin başlıca kullanım amaçları şu şekilde sıralanabilir;

  • Finansal risklerin yönetilmesi,
  • Sigortalama,
  • Yatırım amaçlı,
  • Girdi maliyetlerindeki belirsizlikleri sınırlamak,
  • Kur ve emtia fiyat risklerine karşı önlem almak.

En yaygın kullanılan türev ürünler ise şu şekildedir; forwards & futures, Swaps, ve Opsiyonlardır.

1) Türev Ürünler Olarak Forwards & Futures

Her ikisi de dayanak bir varlığın ilerideki bir tarihte, şu an belirlenmiş fiyattan alınıp satılması işlemi olarak tanımlanabilir. İkisi de tanım olarak benzer olsalar da, ikisi arasındaki farklılıklar operasyonel alanda ortaya çıkmaktadır.

Forwards & Futures Arasındaki Farklılıklar

  • Forwards’lar tezgah üstü piyasalarda işlem gören türev ürünler ken, futures’lar organize piyasalarda işlem gören türev ürünlerdendir.
  • Forwards’ların hacimleri standart değildir isteğe göre ayarlanabilir, futures’ların hacimlari standarttır değiştirilemez.
  • Forwards’larda vade sonuna kadar bekleme zorunluluğu vardır, fakat futures’larda böyle bir zorunluluk yoktur, taraflar off-setting yapabilir.
  • Forwards’lar daha az likitken, futures’lar daha çok likittir.
  • Forwards’lar daha yüksek hacime sahipken, futures’ların hacmi daha düşüktür.
  • Forwards’larda teminatlandırma mekanizması yoktur, fakat futures’larda vardır.
  • Forwards’larda kredi riski mevcutken, futures’larda kredi riski yok denecek kadar azdır.
  • Forwards’lar genellikle kurumsal kişiler arasında işlem görürken, futures’lar hem kurumsal kişiler tarafından hem de bireysel kişiler tarafından işlem görür.

2) Türev Ürünlerden Opsiyonlar

Tanım olarak forwards & futures’larla aynı olsa da aralarında bazı farklılıklar vardır. En temel farklılık ise vade sonunda opsiyon işleminin gerçekleştirilmesi bir zorunluluk değildir, opsiyon kişiye o işlemi yapma hakkı verir fakat kişi işlemi ister yapar ister yapmaz seçim ona aittir.

Opsiyonlarda hem egzersiz fiyatı (belirtilen tarihte uygulanacak olan fiyat) hem de opsiyon primi (opsiyon hakkını kullansanda kullanmasanda ödemek zorunda olduğun miktar, bir nevi kontratın ücreti) mevcuttur.

Opsiyonlar tezgahüstü piyasalarda işlem görebileceği gibi, organize piyasalarda da işlem görebilir.

Alım-satım şekline göre opsiyonlar ikiye [alım opsiyonu (call option) ve satış opsiyonu (put option)] ayrılırken, vadelerine göre opsiyonlar da ikiye (Avrupa tipi opsiyonlar ve Amerikan tipi opsiyonlar) ayrılırlar.

Alım-Satım Şekline Göre Opsiyonlar

Alım Opsiyonu (Call Option): Sahibine (alım opsiyonunu alan kişiye) kontratın üzerine yazıldığı dayanak varlığı (döviz, vs.) sözleşmede belirtilen fiyat üzerinden satın alma hakkı (satın alma zorunluluğu değil) veren sözleşmelerdir. Dayanak varlığın fiyatının ileride artacağı beklentisi ile bu kontratlar alınır.

Satış Opsiyonu (Put Option): Sahibine kontratın üzerine yazıldığı dayanak varlığı sözleşmede belirtilen fiyat üzerinden satma hakkı veren sözleşmelerdir. Dayanak varlığının fiyatının ileride düşeceği beklentisi ile bu sözleşmeler alınır.

Vadelerine Göre Opsiyonlar

Avrupa Tipi Opsiyonlar: Sadece belirli bir vade sonunda kullanılabilir. Vadesinden önce kullanılamaz.

Amerikan Tipi Opsiyonlar: Opsiyon hakkını vadesinden önce kullanma imkanı sağlar.

Opsiyon Stratejileri

Artış Yönlü Yayılma Stratejisi (Bullish Spread Strategy): Bull spread stratejisinde, bir kişi, düşük kullanım fiyatlı alım opsiyonu (call option) alırken yüksek kullanım fiyatlı alım opsiyonu (call option) satmaktadır. Dayanak varlık fiyatında yükseliş beklentisi olduğunda uygulanmaktadır.

Azalış Yönlü Yayılma Stratejisi (Bearish Spread Strategy): Bear spread stratejisinde, bir kişi, düşük kullanım fiyatlı alım opsiyonu satarken, yüksek kullanım fiyatlı alım opsiyonu almaktadır, Fiyatlarda düşüş beklendiğinde bu strateji uygulanır.

Kelebek Tipi Yayılma Stratejisi (Butterfly Spread Strategy): Yatırımcı, biri düşük diğeri yüksek kullanım fiyatlı iki alım opsiyonu alır, bu iki kullanım fiyatı arasında bir kullanım fiyatından iki alım opsiyonu satar. Fiyatların belirli bir aralıkta hareket edeceği düşünüldüğünde bu strateji uygulanır.

Türev Ürünlerden SWAP’lar

İki tarafın, belirli bir vadede ve önceden belirlenmiş kurallar çerçevesinde nakit akışlarını el değiştirmesi şeklinde oluşturulan takas anlaşmasıdır.

TÜREV ÜRÜNLER

Linkteki yazıyı da beğeneceğinizi düşünüyoruz!!!!!

Tags: , , , , , ,

Categorised in: Economics, Finans

This post was written by Emre Bilgiç

Ankara Yıldırım Beyazıt University

Önceki

PARA POLİTİKASI: NEDİR AMAÇLARI STRATEJİLERİ

Sonraki

YÖNETİM YAKLAŞIMLARI