Almanca fiil türleri ve düzensiz fiiller

Fiil çeşitleri ve düzensiz fiiller

düzenli ve düzensiz fiiller

Almancada çoğu fiiller düzenlidir ve bu fiiller şahıs zamirlerine göre çekimlenirken fiil köküne düzenli ekler gelir. Ama bir grup fiil daha vardır, bunlar çekimlenirken düzenli fiillerden farklı olarak köklerinde değişiklik olur. Düzensiz fiillerin en önemli özelliği er/sie/es ve du şahıs zamirlerine göre çekimlenirken köklerinde sesli harf değişikliği olmasıdır.

Türkçede düzenli ve düzensiz fiil kavramı bulunmuyor.Dilimizde fiiller sesli harf uyumuna göre çekimlenir.

Kökü –d ve –t ile biten fiiller

Almancada kökü –d ve –t ile biten bazı fiiller vardır. Bu filler du,er/sie/es ve ihr şahıs zamirlerine göre şimdiki zamanda çekimlenirken iki sessiz harf yan yan gelir ve kelimeyi telaffuz etmek hem zordur hem tuhaftır.Bu yüzden bahsedilen iki sessiz harf arasına  “e” kaynaştırma harfi girer. Aşağıdaki örneklerde “e” kaynaştırma harfini faklı renkle gösteriyorum.

mastar

kök

çekimli fiil

anlamı

arbeiten

arbeit

du arbeitest

çalışmak

kosten

kost

es kostet

ederi olmak

reden

red

ihr redet

konuşmak

atmen ve regnen gibi fiiller

atmen ve regnen gibi fiillerin kökü bir sessiz harf + n veya m ile biter. Bu gruba giren fiiller de “e” kaynaştırma harfine ihtiyaç duyar.

mastar

kök

çekimli fiil

anlamı

atmen

atm

du atmest

nefes almak

regnen

regn

es regnet

yağmur yağmak

Beispiele:

Du atmest sehr heftig.(Oldukça zor nefes alıyorsun.)

Herr Maier arbeitet bei Siemens.(Bay Maier Siemens için çalışıyor.)

Es regnet schon wieder!(Yağmur yağıyor yine!)

Das Buch kostet 5 Euro.(Kitap 5 avro tutuyor.)

Ihr redet zu viel.(Çok fazla konuşuyorsunuz.)

“e” kaynaştırma harfi  sadece du, er / sie / es ve ihr için kullanılır: Bu kuraldan diğer filler etkilenmez:

ich arbeite                    wir arbeiten
du arbeitest                ihr arbeitet

er/sie/es arbeitet        sie/Sie arbeiten

 

Kökü -s, -ss, -ß, -x, -z, -tz ile biten filer


Normalde du zamirinin çekim eki –st ama kök zaten s, ss veya ß ile bitiyorsa sadece –t ekleriz.

infinitiv

finite Verbformen

anlamı

reisen

du reist

seyahat etmek

küssen

er küsst

öpmek

heißen

du heißt

adı olmak

 Beispiele:

Reist du wieder nach Italien?(Yine İtalya’ya mı seyahat ediyorsun?)

Du heißt doch Frank, oder? (Senin adın Frank, değil mi?)

Susi küsst gern. (Susi öpmeyi sever.)


Kökleri x, z veya tz ile biten birkaç fiil için aynı kural geçerlidir:

faxen

du faxt

fax yazmak

tanzen

du tanzt

dans etmek

schwitzen

du schwitzt

terlemek

Kökünde sesli harf değişikliği olan düzensiz fiiller


Kökteki ünlülerin şimdiki zamanda değiştiği bir grup Almanca fiiller vardır. Bu değişiklikler sadece du ve er / sie / es çekimlerinde geçerlidir.  Bazı sık kullanılan fiiller için örnekler:

 infinitiv       inites Verb

schlafen       er schläft     uyumak

essen            sie isst         yemek

sprechen      du sprichst   konuşmak

lesen           du liest         okumak

sehen           er sieht        görmek

Beispiele:

Liest du gern Harry Potter? (Harry Potter okumayı sever misin?)

Er sieht  ein Fußballspiel. (O, bir futbol maçı izliyor.)

 Sie isst gern Pizza. (O, pizza yemeyi sever.)

Sprichst du Deutsch? (Almanca konuşuyor musun?)

Sie schläft bis elf Uhr.(O, saat 11’e kadar uyur.)

Kurala dikkat edelim
Bu değişiklikler sadece sınırlı sayıda fiiller için geçerlidir. Bu fiilleri ezbere öğrenmek en iyisidir. Bir fiilin nasıl değiştiğini tahmin etmenize yardımcı olabilecek belirli desenler de vardır. Bunlar:

a ä
e i
e ie
Bunlara daha ayrıntılı örnekler verelim

kökteki a harfinin ä olması

bu  kurala göre çekimlenen önemli fiiller:

fahren   

du fährst, er/sie/es fährt

araba sürmek

halten

du hältst, er/sie/es hält

tutmak, durmak

tragen

du trägst, er/sie/es trägt

taşımak, giymek

waschen

du wäschst, er/sie/es wäscht

yıkamak

schlafen

du schläfst, er/sie/es schläft

uyumak

Beispiele:

Du fährst morgen nach Hause.(Yarın eve gidiyorsun.)

Gleich fällt es runter! (Şimdi aşağı düşecek!)

Er trägt ein  neues T-Shirt. (O, yeni bir T-shirt giyiyor.)

e → i

“sprechen” ve “essen” köklerindeki sesli harfi -e’den -i’ye dönüştüren en belirgin iki fiildir. Aşağıdaki fiiller de bu kuralı takip eder:

geben  →

du gibst, er/sie/es gibt

vermek

helfen

du hilfst, er/sie/es hilft

yardım etmek

treffen

du triffst, er/sie/es trifft

buluşmak

werfen

du wirfst, er/sie/es wirft

fırlatmak

Beispiele:

Er hilft Frau Maier. (Bayan Maier’e yardım ediyor.)

Triffst du heute Angelika? (Bugün Angelika ile buluşuyor musun?)

Er wirft den Ball zu Beckham. (Topu Beckham’a atıyor.)

ich nehme              wir nehmen
du nimmst               ihr nehmt
er/sie/es nimmt       sie/Sie nehmen

Nimmst du Kaffee oder Tee? (Kahve mi yoksa çay mı alıyorsun?)

Er nimmt ein heißes Bad. (Sıcak bir duş alıyor.)

e ie

e sesinin uzun okunduğu sehen ve lesen gibi bazı fiillerde e sesli harfi ie‘ye dönüşür:

sehen → du siehst, er/sie/es sieht görmek

lesen → du liest, er/sie/es liest okumak

Bir diğer önemli fiil empfehlen:

empfehlen → du empfiehlst, er/sie/es empfiehlt tavsiye etmek

Beispiele:

Er sieht Jutta nicht. (Jutta’yı görmüyor.)

Sie empfiehlt Tee. (O çay tavsiye ediyor.)

Düzensiz fiilleri nerede bulabiliriz

Köklerinde sesli harf değişikliği olan bütün fiiller düzensiz fiildir. Almancada düzenli fiiller daha çoktur. Bu yüzden eğer bir fiil size tanıdık geliyorsa büyük ihtimalle o düzensiz bir fiildir. Düzensiz fiillerin diğer adı kuvvetli fiildir(starke Verben). Bu kitabın arkasında sık kullanılan düzensiz fiillerin listesini bulabilirsiniz.Ama şuna dikkat edin bütün düzensiz fiilleri şimdiki zamanda çekimlerken kökte bir sesli harf değişikliği olacak diye kural yoktur. Onların bazılarını şimdi zamanda çekimlerken kökte sesli harf değişikliği görülmez.

Diğer düzensiz fiiller

Yukarıda anlatılan kurala hiç uymayan iki fiil grubu daha bulunur

  • sein ve haben ‘olmak’ and ‘sahip olmak’ (Ünite 4’e bakın)
  •  modal fiiller (Ünite 18’e bakın).

Übung 3.1

Aşağıdaki fiilleri şimdiki zamanda çekimleyiniz (tüm şahıslar için: ich, du, er/sie/es, wir, ihr, Sie, sie):

1. arbeiten

2. tanzen

3. heißen

4. reisen

Übung 3.2

İşte sık kullanılan düzensiz fiillerin bir listesi. Şimdiki zamanda kökteki sesli harflerini değiştirenlerin önüne tik, değişmeyenlerin önüne ise çarpı işareti koyun. İlk ikisi sizin için önceden yapıldı. Cevaplarınızı kontrol etmek için bir fiil listesi kullanın.

  bleiben×  helfen   schreiben   stehen 
essenkommen schwimmen tragen 
fahren nehmen sehen treffen 
geben lesen singen trinken 
gehen schlafen sprechen waschen 

Übung 3.3

Avusturyalı genç bir televizyon sunucusu olan Hans Homann’ın kendisi hakkında söyledikleri. Onun kısa bir portresini yazmak için bu bilgiyi kullanın. İlk cümle senin için yapıldı.

1. Ich heiße Hans Homann.  → Er heißt Hans Homann.

2. Ich komme aus Wien.

3. Ich arbeite für das Österreichische Fernsehen.

4. Ich spreche natürlich Deutsch, aber auch Englisch und Spanisch.

5. Ich lese gern Kriminalromane.

6. Ich fahre auch gern Ski und schwimme viel.

7. Ich sehe gern alte Filme mit Marlene Dietrich.

8. Ich schlafe oft lange.

9. Ich reise gern.

10. Und ich helfe am Wochenende alten Leuten.

Übung 3.4

Aşağıdaki cümleleri Almancaya çevirin:

  • O bir kitap okuyor.
  • Peter Almanca ve İngilizce konuşuyor.
  • Biz Almanca ve İngilizce konuşuyoruz.
  • Magda pizza yemeyi seviyor.
  • Ben bir bira alayım lütfen.
  • Onun bir birası var.
  • O bir T-shirt giyiyor.
  • Yağmur yağıyor.
Kontrol listesi
1) Hangi çekimlerde kökte bir sesli harf değişikliği olur? 
2) “e” kaynaştırma harfi nerelerde kullanılır? 
3) Eğer fiilin kökü “s” ile bitiyorsa ne yapman gerektiğini hatırlıyor musun? 
4) En yaygın kök sesli harf değişiklikleri nedir? 

Önceki

umwelt ve umgebung arasında ne fark var?

Sonraki

Almancada ne kadar iyisin bilmek ister misin

Yorumunuzu ekleyin

Email aboneliği

Esakademi.com'dan iyi ve güzel haberler almak için listeye mailinizi ekleyin